Шинэ сонгогч

Read more »

Боловсролын үнэлгээний төв 2008-2009 оны ЭЕШ-аас нэг тэрбум 500 сая төгрөг олжээ

Боловсролын үнэлгээний төв жилд 44 мянган хүүхдээс элсэлтийн ерөнхий шалгалтын хураамж авдаг. 2009 оны хувьд ЭЕШ-ын хураамж 4500 төгрөг, батламж хуудас 700 төгрөг болон нэмэгдсэн. 2008, 2009 онд Боловсролын үнэлгээний төв элсэлтийн ерөнхий шалгалтын хураамжнаас нийт нэг тэрбум 501.9 сая төгрөг олжээ. Чухам энэ мөнгөө юунд зарцуулдаг талаар тус төвийн захирал Ц.Оюунсайхан тэгтлээ ам ангайх дургүй нэгэн. Багш нарын цалин, хэвлэлтийн зардал, түрээс,бусад зардалд зарцуулдаг гэж тойм төдий хэлдэг. Улсын мэргэжлийн хяналтын газраас БСШУЯ-ны харъяа Боловсролын үнэлгээний төвд есдүгээр сарын 20-наас эхлэн хяналт шалгалт хийжээ. Шалгалтын явцад дараах зөрчлүүд илэрчээ. -2007 онд УМХГ-аас Боловсролын үнэлгээний төвд хийсэн шалгалтаар 53 сая 124.5 мянган төгрөгийн актын төлбөрийн бүрэн барагдуулаагүй байна. Үүнээс улсын төсөвт 18 сая 972 мянган төгрөг төлөөгүй өдий хүрчээ. -2008 оны жилийн эцсийн санхүүгийн тайландаа аудит хийлгээгүй. БСШУЯ-ны сайдын Үндэсний аудитын газраас хийсэн аудитын хүрээнд хамрагдсан боловч холбогдох дүгнэлтийг аваагүй. -Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа бүтээгдэхүүн, ажил үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль хэрэгжүүлж ажиллаагүй. Өөрөөр хэлбэл ямар ч тендергүйгээр өөрсдийн дураар компаниа сонгожээ. Тухайлбал. "Эм эс" ХХК-аас 24.4 сая төгрөгөөр компьютер, техник хэрэгсэл, хэвлэлийн материал, "Итгэлт энэрэл" ХХК-аас 22.8 сая төгрөгийн, "Үндэсний үнэт цаас" ХХК-аас 19.7 саяын маягт, шошго, хэвлэлтийн зардал, "Миско" ХХК-д сервер байрлуулсны 14.4 сая төгрөг, "Майтеч" ХХК-наас засалтын программ худалдан авахад 35.6 сая төгрөг зарцуулжээ.

Боловсролын үнэлгээний төв 2008-2009 оны ЭЕШ-аас нэг тэрбум 500 сая төгрөг олжээ

Read more »

Боодог ...

Mongolian Marmot | World | SPIKE.com

Read more »

БАЙГУУЛЛАГЫН ХӨГЖЛИЙН МЕНЕЖМЕНТ

1. ТӨРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫГ ӨӨРЧЛӨН ХӨГЖҮҮЛЖ, БИЗНЕСИЙН ЧАДАВХИЙГ САЙЖРУУЛАХ

1.1. Төсвийн байгууллагын өөрчлөлт, шинэтгэлийг гүнзгийрүүлэх

1.2. Төсвийн байгууллагын өөрчлөлт, хөгжлийн талаар мэргэшил, арга зүйн удирдлагаар хангах

1.3. Төсвийн байгууллагын хүний нөөцийн төлөвлөлтийн талаар мэргэшил, арга зүйн удирдлагаар хангах, төрийн албанд анх орох иргэний нөөцийн сан бүрдүүлэх, уг сангийн мэдээллээр сонирхогч байгуулагад үйлчилгээ үзүүлэх

1.4. Төрийн албан хаагчийн цалин хөлс, хангамж, ажиллах нөхцөл, нийгмийн баталгааг хангах

1.5. Төрийн албаны оновчтой хэмжээ (төсөв, санхүү), цалин хөлс, урамшуулал, бусад хангамж (нөхөх төлбөр, тусламж)-ийн талаар судалгаа хийж, санал боловсруулах, үүнтэй холбогдсон мэдээллээр хангах

1.6. Төрийн албан хаагчийн ажиллах нөхцөл, нийгмийн баталгааг хангах хөтөлбөрийг боловсруулж хэрэгжүүлэхэд мэргэшил, арга зүйн зөвлөгөө, үйлчилгээ үзүүлэх

Read more »

“АС Милан”-ы ахлагч Амбросини шинэ гэрээ байгуулав

Италийн Сери А лигийн шилдгүүдийн нэг “АС Милан” клубын ахлагч Массимо Амбросини клубын удирдлагатай байгуулсан гэрээгээ сунгаж, 2011 он хүртэл дахин нэг жилийн хугацаатай гэрээнд гарын үсэг зуржээ. Өдгөө 32 настай Амбросини өнгөрсөн улиралд “АС Милан” клубын 27 тоглолтод оролцож, долоон гоол оруулсан юм. Амбросини анх 1995 онд Италийн доод лигийн “Чезена” клубээс “АС Милан” клубт дэвшин орсон бөгөөд 14 жилийг Миланд үджээ. Дашрамд дурдахад, өнгөрсөн зун Паоло Малдини зодог тайлснаар “АС Милан” клубын дасгалжуулагч Леонардо Амсбросинид багийн ахлагчийн үүрэг ногдуулсан билээ.

Read more »

Нөхөн сонгуульд найман нам оролцохоор саналаа илэрхийлжээ

Сонгуулийн тухай хуульд зааснаар намууд сонгуулийн санал хураалтаас 40 хоногийн өмнө сонгуульд оролцох саналаа Сонгуулийн ерөнхий хороонд бичгээр илэрхийлэх ёстой. 25 дугаар тойрогт болох нөхөн сонгуулийн санал хураалт ирэх сарын 18-ны өдөр болно. Үүнээс нааш тоолох юм бол өчигдөр буюу энэ сарын 08-наар намуудын сонгуульд оролцохоор саналаа илэрхийлэх хугацаа дууссан. Энэ хугацаанд СЕХ-нд улс төрийн найман нам нөхөн сонгуульд оролцох саналаа илэрхийлжээ. Хамгийн түрүүнд саналаа өгсөн МАХН, Ардчилсан намуудаас гадна ИЗН, Монголын ардчилсан хөгжлийн нам, Уламжлалын нэгдсэн нам, Хөгжлийн хөтөлбөрийн нам, Эрх чөлөөг хэрэгжүүлэгч нам, ҮШН зэрэг зургаан нам сонгуульд оролцохоор шинээр саналаа илэрхийлсэн байна. Сонгуульд оролцохоор саналаа өгсөн эдгээр намуудыг бүртгэх ажлыг СЕХ энэ сарын 23-ны дотор хийх бөгөөд 23-наас 28-ны дотор намууд нэр дэвшигчдээ бүртгүүлэх юм байна.

Read more »

Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл өргөн мэдүүллээ

УИХ-ын гишүүн Н.Батбаяр, С.Бямбацогт нар өөрсдийн санаачлан боловсруулсан Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцүүлэхээр УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэлд өнөөдөр өргөн мэдүүллээ.

Уг хуулийн төсөлд, УИХ дахь намын бүлгүүдийн санал, эдийн засгийн байнгын хорооны 2009 оны тавдугаар сарын 8-ны өдрийн санал дүгнэлтийг үндэслэн хөрөнгө оруулалтын гэрээний хугацааг оруулах хөрөнгийн хэмжээнээс нь шалтгаалан 10,15,30 жилийн хугацаагаар ялгавартай тогтоож байсныг өөрчлөн бүгдийг 15 хүртэл жилийн хугацаагаар гэж заагаад хөрөнгө оруулалтын эрч далайц, хэмжээг харгалзан тодорхой хугацаатай байгуулахаар гэрээндээ тусгах эрхийг хуульчлан баталгаажуулах шаардлага зүй ёсоор урган гарч байгааг тусгажээ.

Мөн энэ асуудлын талаар эрдэмтэн мэргэд, уул уурхайн мэргэжлийн байгууллага, холбоод, иргэний нийгмийн төлөөллүүд, олон улсын зарим байгууллага, шинжээчдийн өгсөн зөвлөмж зэргээс харахад хөрөнгө оруулалтын гэрээний хугацааг багасгах нь олон улсын эрх зүйн хэм хэмжээнд нийцэж байгаа талаар УИХ-ын ажлын хэсгүүдэд ирүүлсээр байгаа санал, хүсэлтэд дурдагдаж байсныг тэмдэглэсэн байна. Түүнчлэн дэлхийн уул уурхай өндөр хөгжиж, улсынхаа эдийн засаг, төсөвт жинтэй хувь нэмэр оруулж байгаа ихэнх улс орнуудад гэрээний дундаж хугацаа 15 жил байдгийг ч харгалзан үзсэн байна.

Хуулийн төсөл батлагдсанаар нийгэм, эдийн засагт сөрөг үр дагавар учрахгүй бөгөөд харин ч Хөрөнгө оруулалтын гэрээ батлагдсаны дараа төрийн болон олон нийтийн хяналт с айжирч, тэр хэмжээгээр ард түмний аж амьдралд таатай нөлөө үзүүлнэ гэж төсөл санаачлагчид үзэж байна.

УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэл хуулийн төслийг хүлээн авч УИХ-ын намрын чуулганаар хэлэлцэх асуудлын дараалалд оруулахаа төсөл санаачлагчдад мэдэгдлээ хэмээн УИХ-ын Хэвлэл мэдээлэл, сурталчилгааны хэлтсээс мэдээлэв.

Read more »

Тэтгэлэгт хөтөлбөрүүд

Тэтгэлэгт хөтөлбөрүүд

Бид даяаршиж буй нийгэмд өрсөлдөх чадвартай манлайлагч болохыг хүсч буй оюутнуудад сургалтын төлбөрийн 50-100 хувийн тэтгэлэг олгох хөтөлбөрийг хэрэгжүүлдэг билээ. Энэхүү хөтөлбөрийн хэтийн зорилго нь эрчимтэй глобалчлагдаж байгаа өнөөгийн нийгэмд өрсөлдөх чадвартай, өөрсдийн мэргэжлээ Монгол улсын ирээдүйн хөгжил сайн сайхны төлөө зориулах чин эрмэлзлэлтэй ирээдүйн удирдагч нарыг хөгжүүлэх явдал юм. Хөтөлбөрийн сонгон шалгаруулалт нь маш өрсөлдөөнтэй болдог. Англи хэл дээрх эссе, ярилцлага, сайн дурын ажлууд, илтгэх чадвар зэрэг олон чадвар, хөдөлмөрийг үнэлсэний үндсэн дээр шийдвэрээ гаргадаг. Тэтгэлэг хүртсэн оюутнууд дараагийн жилүүдэд хөтөлбөрийн шаардлагуудыг хангаж, амжилттай суралцаж чадвал тэтгэлэгийг 5 хүртэлх жилээр үргэлжлүүлэн хүртэж болдог.



“Leader” тэтгэлэгт хөтөлбөр

- АНУ-н North Dakota, Georgia, Missouri, Kentucky, Wisconsin, Florida, Arkansas, Iowa, Tennessee зэрэг 10 мужийн 17 их дээд сургууль, коллежууд

- Англи болон Европын бусад орнуудын коллеж, их дээд сургуулиуд

- Канадын Toronto, Vancouver хотуудын их сургууль, коллежууд

- Малайзын, Азийн шилдэг 10-т багтдаг их сургууль, коллежуудад хэлний бэлтгэл, бакалавр, магистрын зэргээр 60 хүртэлх хувийн тэтгэлэг авч сурах боломжийг олгодог.

Энэхүү тэтгэлэгүүд нь Глобал Удирдагч Сангийн хамтран ажилладаг сургуулиудад хамаарна.



“Challenge” тэтгэлэгт хөтөлбөр

Оюутнуудынхаа сонголтыг нэмэгдүүлэх үүднээс АНУ-ын I.D.E.A. боловсролын байгууллагатай хамтран энэхүү хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байна. Энэ нь:

- АНУ-ын 100 орчим их дээд сургууль, коллежуудын шалгуурт тэнцэж байгаа тохиолдолд өөрийн хүссэн мэргэжлээр 50-100%-н тэтгэлэгтэйгээр суралцах боломжтой. Тус хөтөлбөр нь сургалтын болон спортын гэсэн хоёр төрөлтэй.

- Спортын тэтгэлэгт хөтөлбөр /хэлний бэлтгэл, бакалаврын түвшинд хамаарна/: Спортын гарамгай авьяастай, тодорхой хэмжээний амжилт олсон оюутнуудад зориулагдсан.

- Сургалтын тэтгэлэгт хөтөлбөр /Бакалавр, Магистрын түвшинд хамаарна/

Read more »

Ч.Ганзориг: Зэс хайлуулах үйлдвэрийн асуудлыг “Совет”-ийн хурлаар шийдвэрлэнэ

-Хэрвээ Оросын тал оролцохгүй гэвэл манайх дангаараа төслөө аваад явчих бололцоотой-

Уулын баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэрийн захирал Ч.Ганзориг өнгөрсөн баасан гаригт төв, орон нутгийн хэвлэлийхнийг урьж, тус үйлдвэр хямралыг хэрхэн даван туулсан талаар мэдээлэл хийлээ. “Эрдэнэт” үйлдвэрийн төв оффис дээр болсон хэвлэлийн бага хуралд ерөнхий захирлаас гадна Үйлдвэр эрхэлсэн орлогч З.Ганбаатар, Худалдаа эрхэлсэн орлогч Х.Оюунцэцэг, Нийгмийн асуудал эрхэлсэн орлогч Ё.Баярсайхан нар оролцсон. Тус үйлдвэр дэлхийн эдийн засгийн хямрал эхэлсэн үеэс “Хямралын эсрэг төлөвлөгөө” гарган ажилласан бөгөөд өнөөдөр хямралын үеэ бүрэн даван туулсан гэдгээ зарлав. Ингэхдээ Чех, Перу зэрэг улсад ажиллаж байгаа ижил төрлийн үйлдвэрүүдтэй адил үйлдвэрлэлээ бууруулах болон орон тооны цомхотгол зэрэг сөрөг арга хэмжээнүүд аваагүй аж.

Гэвч уул геологийн нөхцөл хүндэрч, гүний хэмжээ нэмэгдсэнээс тээврийн зардал, баяжмалын өртөг нэмэгдэж, баяжмал дахь зэсийн агууламж буурч байгаа гэнэ. Тиймээс үйлдвэрлэлд шинэ дэвшилтэт технологи нэвтрүүлэх, хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх шаардлага байгаа тухай Ч.Ганзориг захирал ярилаа.

“Эрдэнэт” үйлдвэрийн үйл ажиллагаа явуулж ирсэн орчныг үндсэнд нь 2003 оноос өмнөх болон хойшхи гэж хоёр хувааж болох юм. 2003 оноос өмнө тус үйлдвэр үндсэндээ зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанаас гадуур, татварын бүх төрлийн хөнгөлөлт чөлөөлөлтийг эдэлдэг байсан бол 2003 оны Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийн дараа Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж байгаа бүх аж ахуйн нэгжийн нэг адил татвар хураамж төлдөг болсноор төсвийн орлогын 40 хувийг бүрдүүлэх болжээ. Тус үйлдвэр байгуулагдсан цагаасаа хойш 1990 тэрбум төгрөгийг улсын төсөвт оруулсан бөгөөд үүний 1322 тэрбумыг нь сүүлийн зургаан жилд оруулсан байна. Дэлхийн зах зээл дээр арилжаалагдаж байгаа зэсийн 40 хувийг 10 том компани гаргадаг. Үүнээс “Эрдэнэт” үйлдвэр хүчин чадлаараа наймдугаарт ордог, зэсийн агууламжаараа зургадугаарт, нөөцөөрөө тавдугаарт, өөрийн өртгөөрөө хоёр, металл авалтаараа тавдугаарт жагсдаг. Харин дэлхийн зах зээл дээр хэрэглэгдэж байгаа нийт зэсийн 3 хувийг гаргадаг байна.

“Эрдэнэт” үйлдвэр Засгийн газар хоорондын шинэ хэлэлцээрийн дараа татварын шинэ орчинд ажиллаж эхэлсэн 2003 оноос хойш зэсийн үнэ дөрөв дахин өсчээ. 2003 онд ашгийнхаа 13 хувийг татвар хураамжид өгдөг байсан уг үйлдвэр 2005 онд 28 хувь, өнөөдөр 70 хувийг нь төсөвт өгдөг болсон байна. Харин үлдсэн 30 хувийн ашгаараа үйлдвэрээ “тэжээдэг”. Гэвч Төсвийн орлогын тал шахам хувийг дангаараа бүрдүүлдэг тус үйлдвэрээс татварынх нь 95 хувийг урьдчилгаа маягаар татаад авчихдаг учраас хоёр сарын дараа бодит орлого гарахад төсөвт төлсөн орлогыг буцаан авах боломжгүй болдог байна. Иймэрхүү маягаар 130 тэрбум төгрөгийн орлогыг улсын төсөвт илүү төлөөд байгаа аж. Гэвч хямралын үеэр тус үйлдвэр ашигтай ажиллахын тулд үйлдвэрийн удирдлагууд зарим нэг зардлаа бууруулсаар ирсэн тухайгаа сэтгүүлчдэд мэдээллээ. Тухайлбал, бараа материалын худалдан авалтыг 200 тэрбумаас 130 тэрбум төгрөг болгож бууруулсан, одоогийн байдлаар 90 тэрбум нь зарцуулагдаад байгаа гэнэ. Мөн үйл ажиллагааны зардлаас 15 тэрбум төгрөг, ганбөмбөлгөөс 10 сая гаруй ам.доллар хэмнэж, шатахуун, гар утас, хөнгөн тэрэгний зардлыг таван хувиар бууруулжээ. Оны эхний найман сарын байдлаар хүдэр олборлолт, металл авалт гээд төлөвлөгөөт даалгавраа бүх үзүүлэлтээр биелүүлсэн, хямралын үеэр ашигтай ажилласан ганц үйлдвэр гэнэ.

Дараа нь үйлдвэрийн захирал Ч.Ганзориг сэтгүүлчдийн асуултад хариулсан. Оюутолгойн орд ашиглалтад орвол “Эрдэнэт” үйлдвэрийн борлуулалт, гадаад зах зээлд нөлөөлөх үү? “Эрдэнэт”-ийн баяжуулах үйлдвэрийг түшиглэн зэс хайлуулах үйлдвэр барих уу? гэсэн асуултад Ч.Ганзориг захирал,

-Эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх талаар бид олон жил ярьж байгаа. Техникийн шийдэл болон хөрөнгө мөнгөний асуудлаас болж зогсоод байгаа. Жилдээ 60-70 мянган тонн зэс хайлуулах хүчин чадалтай хоёр үйлдвэрийн төсөл бэлэн болоод байгаа. Хоёр улсын хамтарсан үйлдвэр учраас ирэх 10 дугаар сард болох советийн хурлаар энэ асуудал шийдэгдэнэ. Оросын тал хамтрахгүй гэвэл манайх дангаараа төслөө аваад явчих боломжтой. Эрдэнэт үйлдвэр сардаа Монгол Улсыг хөгжүүлэх санд 40 сая ам.доллар өгдөг. Хэрвээ энэ байгаагүй бол бид зургаан сарынхаа орлогоор үйлдвэр барьчих байсан. Гэхдээ Гэнэтийн ашгийн 68 хувийн татвар тэглэгдсэний дараа төр энэ хөрөнгийг зөв зарцуулах байлгүй.

“Эрдэнэт” үйлдвэрийн гадаад зах зээлийн тухайд манай гол хэрэглэгч бол Хятад улс. Дэлхийн зэсийн 20 хувийг үйлдвэрлэдэг мөртлөө 32 хувийг хэрэглэдэг. Манайх одоо дэлхийн зах зээлийн хэргцээний 3 хувийг гаргаж байгаа. Оюутолгой нэмэгдлээ гэхэд 7 хувь л болно. Дээр нь урд хөршийн хэрэглээ тогтмол өсч байгаа. Хайлуулах үйлдвэрүүдээ хойд хилээ дагуулан байршуулсан учраас манайхаас авах нь тээврийн зардлын хувьд ч хямд тусдаг. Тийм учраас Оюутолгойн ордоос баяжмал экспортолж эхэлсэн ч гэсэн “Эрдэнэт” үйлдвэрийн борлуулалтад нөлөөлөхгүй гэсэн хариултыг өглөө.

Read more »

Сонгуулийн тухай хуульд зааснаар намууд сонгуулийн санал хураалтаас 40 хоногийн өмнө сонгуульд оролцох саналаа Сонгуулийн ерөнхий хороонд бичгээр илэрхийлэх ёстой. 25 дугаар тойрогт болох нөхөн сонгуулийн санал хураалт ирэх сарын 18-ны өдөр болно. Үүнээс нааш тоолох юм бол өчигдөр буюу энэ сарын 08-наар намуудын сонгуульд оролцохоор саналаа илэрхийлэх хугацаа дууссан. Энэ хугацаанд СЕХ-нд улс төрийн найман нам нөхөн сонгуульд оролцох саналаа илэрхийлжээ. Хамгийн түрүүнд саналаа өгсөн МАХН, Ардчилсан намуудаас гадна ИЗН, Монголын ардчилсан хөгжлийн нам, Уламжлалын нэгдсэн нам, Хөгжлийн хөтөлбөрийн нам, Эрх чөлөөг хэрэгжүүлэгч нам, ҮШН зэрэг зургаан нам сонгуульд оролцохоор шинээр саналаа илэрхийлсэн байна. Сонгуульд оролцохоор саналаа өгсөн эдгээр намуудыг бүртгэх ажлыг СЕХ энэ сарын 23-ны дотор хийх бөгөөд 23-наас 28-ны дотор намууд нэр дэвшигчдээ бүртгүүлэх юм байна.

Read more »

Италийн Милан хотноо болж буй Сонирхогчдын боксын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний шөвгийн наймд манай гурван тамирчин буюу П.Сэрдамба, У.Мөнх-Эрдэнэ, Н.Төгсцогт нар шалгарч үлдээд байгаа билээ. Дөнгөж сая тэмцээний 48 кг-ын жинд өрсөлдөж буй Бээжингийн олимпийн мөнгөн медальт, гавьяат тамирчин П.Сэрдамба 2008 оны Европ тивийн аварга, Армянийн боксчин Ховханнес Даньеляныг 6:4 харьцаагаар ялж, дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний хүрэл медалийн болзол хангалаа.

Тун удахгүй Монголын цагаар шөнийн 02.30 цагт 51 болон 64 кг-ын жингийн тэмцээн эхлэх бөгөөд 51 кг-ын жинд өрсөлдөж буй манай залуу тамирчин Н.Төгсцогтын хувьд өнөөдөр Винцензо Пикардитай хүрэл медалийн төлөө тоглох юм. Н.Төгсцогтын өрсөлдөгч рингний эзэн Италийн шигшээ багийн тамирчин бөгөөд 2007 оны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс хүрэл медаль хүртэж байсан боксчин ажээ. Мөн өнөөдөр дэлхийн аваргын рингэнд медалийн төлөө тулалдах гавьяат тамирчин У.Мөнх-Эрдэнэ Украины тамирчин Александр Ключкотой өрсөлдөнө. Түүний өрсөлдөгч Александр Ключко энэ тэмцээнд Мароккогийн тамирчныг 18:3 харьцаатай илт давуу ялсан шилдэг тамирчин юм.

Ямартай ч Бээжингийн олимпийн наадмаас алт, мөнгөн медаль хүртэж байсан Монголын боксчид хоёр жилд нэг удаа болдог Сонирхогчдын боксын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцож, одоогийн байдлаар нэг хүрэл медалийн болзол хангаад байна. Маргааш Миланы рингэнд тоглолт болохгүй, бүх тамирчид амрах бөгөөд П.Сэрдамбын хувьд мөнгөн медалийн төлөө Польшийн Лукаш Машык, Хятадын Ли Жиажао нарын хэн хожсонтой нь тоглох юм байна.

Read more »

1992/93 – Франк Саузи (Oлимпик Марсель) 5 гоол
1993/94 – Христо Стойчков (Барселона) 5 гоол
1994/95 – Жор Веа (ПСЖ) 7 гоол
1995/96 – Яри Литманен (Аякс) 9 гоол
1996/97 – Милинко Пантич (Атлетик Мадрид) 5 гоол
1997/98 – Алессандро Дель Пьеро (Ювентус) 10гоол
1998/99 – Андрей Шевченко (Динамо Киев), Дуайт Йорк (Манчестер Юнайтед) 8 гоол
1999/00 – Марио Жардел (Порту), Ривалдо (Барселона), Раул (Реал Мадрид) 10 гоол
2000/01 – Раул (Реал Мадрид) 7 гоол
2001/02 – Рууд ван Нистелрой (Манчестер Юнайтед) 10 гоол
2002/03 – Рууд ван Нистелрой (Манчестер Юнайтед) 12 гоол
2003/04 – Фернандо Морьентес (Монако) 9 гоол
2004/05 – Рууд ван Нистелрой (Манчестер Юнайтед) 8 гоол
2005/06 – Андрей Шевченко (Mилan) 9 гоол
2006/07 – Какa (Милан) 10 гоол
2007/08 – Криштиану Роналду (Манчестер Юнайтед) 8 гоол
2008/2009 – Лионель Месси (Барселона) 9 гоол

Read more »

Олон улсын жудо бөхийн дэлхийн чансаа 9 сарын 7-нд шинэчлэгдсэн байна. Мэдээж саяхан Голландын Роттердам хотод болсон ДАШТ -ий дүнг багтаажээ.

Үүгээр Монгол Улсын Хөдөлмөрийн Баатар, Гавьяат тамирчин, Афины олимпийн хүрэл медальт, Роттердам-2009 ДАШТ -ий алтан медальт, 2008 онд Москвад болсон Супер цомын тэмцээний алтан медаль, 2006 онд Дохад болсон Азийн наадмын тоглолтоос алтан медаль авсан Хашбаатарын Цагаанбаатар 66 кг-ийн жингийн тамирчдаа манлайлж дэлхийн чансааг тэргүүлжээ.

Ингээд жин тус бүрийн чансааг тэргүүлэгчид болон Монголын бусад тамирчид маань хэр чансаатай байгааг хамтдаа сонирхоцгооё.

60 кг

Нэр – Улс – Оноо

1. Георги Зантараяа – Украйн – 720

2. Хираоки Хираока – Япон – 620

3. Людвик Пайщер – Австри – 576

17. Ганбатын Болдбаатар – Монгол – 184

66. Чимэд-Юндэнгийн Болдбаатар – Монгол – 36

66 кг

1. Хашбаатарын Цагаанбаатар – Монгол – 1012

2. Сугой Уриарте – Испани – 728

3. Миклос Унгвари – Унгар – 700

27. Бүүвэйбаатарын Хишигбаяр – Монгол – 120

48.Санжаасүрэнгийн Мияарагчаа – Монгол – 72

73 кг

1. Ван Ки-Чунь – БНСУ – 1120

2. Дирк Ван Тишель – Бельги – 840

3. Мансур Исаев – ОХУ – 700

30. Сайнжаргалын Ням-Очир - Монгол – 112

86. Одсүрэнгийн Болд-Эрдэнэ – Монгол – 24

86. Пүрэвдоржийн Ганболд – Монгол – 24

81 кг

1. Иван Нифонтьов – ОХУ – 1180

2. Сиерхей Сундзикау – Болгар – 700

3. Жае Бум Ким – БНСУ – 560

47. Дамдинсүрэнгийн Нямхүү – Монгол – 60

66. Р.Анхбаатар – Монгол – 36

69. Гантөмөрийн Дашдаваа – Монгол – 36

90 кг

1. Кирилл Денисов – ОХУ – 760

2. Андре Казусионак – Болгар – 580

3. Куй Вон Ли – БНСУ – 576

91. Батбаярын Ариун-Эрдэнэ – 4

100 кг

1. Такамаси Анай – Япон – 736

2. Максим Раков – Казакстан – 680

3. Рамадан Дарвиш – Егепт – 620

18. Баттулгын Тэмүүлэн – Монгол – 152

-100 кг

1. Тедди Ринер – Франц – 800

2. Абдулло Тангириев – Узбекстан – 580

3. Александр Михайлин – ОХУ – 556

29. Доржпаламын Ганхуяг – Монгол – 80

53. Хадбаатарын Мөнхбаатар – Монгол – 36

Эмэгтэй

48 кг

1. Томоко Фукуми – Япон – 1120

2. Фредерик Жоссине – Франц – 940

3. Жун Ён Чун – БНСУ – 632

19. Мөнхбатын Уранцэцэг – Монгол – 132

52 кг

1. Мисаото Накамура – Япон – 1120

2. Наталья Кузютина – ОХУ – 800

3. Роми Тарангул – Герман – 520

16. Мөнхбаатарын Бундмаа – Монгол – 208

57 кг

1. Телма Монтьеро – Португал – 1100

2. Моргане Рибу – Франц – 812

3. Каори Мацумото – Япон – 700

22. Түмэн-Одын Баттөгс - Монгол – 132

63 кг

1. Ёшие Уэно – Япон – 1180

2. Елизабет Уэйллебүүрдзе – Голланд – 640

3. Урска Золнер – Словак – 580

20. Батбаярын Сайнжаргал – Монгол – 120

34. Цэдэвсүрэнгийн Мөнхзаяа – Монгол – 76

70 кг

1. Лусе Декоссе – Франц – 840

2. Юри Алвеар – Колумб – 620

3. Керстин Тиеле – Герман – 588

31. Пүрэвжаргалын Лхамдэгд – 96

78 кг

1. Селане Лэбран – Франц – 936

2. Мархинде Веркерк – Голланд – 720

3. Марина Прушчепа – Украйн – 708

22. Дулмаагын Ядмаа - Монгол – 112

+78

1. Вен Тон – Хятад – 900

2. Елена Ивашченко – ОХУ- 540

3. Маки Цукада – Япон – 500

Энэхүү оноонд гол нөлөөтөй тэмцээн бол олимп, ДАШТ, Дэлхийн цом, Европын аварга нар юм.

Мөн тун удахгүй 9 сарын19-20 ны хооронд Английн Бирмингем хотод Дэлхийн цомын тэмцээн болох юм байна.

Read more »

Read more »

Цэцээ гүн - 2009.04.12

Өнөөдөр сансрын нисэгчдийн өдөр. 1961 оны 4 сарын 12-ны өдөр Ю.Гагарин Восток3KA-2 (Восток-1 гэж алдаршсан) хөлгөөр хүн төрөлхтний дундаас анх удаа сансарт ниссэн билээ. Тус нислэгийн үеэр хэрэглэгдсэн код нь "хуш" хэмээх үг (оросоор ：Кедр) байв. Восток хөлөг дэлхийн татах хүчнээс гарч, сансарт 1 цаг 50 минут орчим байсан бөгөөд дэлхийг нэг тойрсон.
Нислэгийн үеэр Гагарин ТАСС агентлаг түүнийг ахмадаас хошууч болж цол ахисан тухай нэвтрүүлж буйг сонссон гэдэг. Энэ нь түүнийг амьд эргэж ирэхгүй байх хэмээн засгийн газрын холбогдох албан тушаалтнууд таамаглаж байснаас үүдэлтэй аж. Учир нь Восток хөлөг нь агаар мандалд буцаж ороод, 7000 метрийн өндрөөс нисэгчээ суудалтай нь гарган, шүхрээр буулгах гэсэн аюултай зарчимтай байлаа.
Тэр өдрийг монголчууд ёслол төгөлдөр тэмдэглэдэг байсан бол энэ жил харьцангуй нам жим өнгөрөх бололтой. Их дээд сургууль болон эрдэм шинжилгээний газрын оюутан багш сурагчид, эша-нууд амьдарч байгаа газрынхаа хамгийн өндөр газарт очиж тэмдэглэдэг байлаа. Магадгүй зарим хүмүүс өнөөдөр сансрын нисэгчдийн өдөр гэдгийг ч мартсан ч байж магадгүй юм. Гэхдээ өнөөдөр Лийбэрти Дээд Сургуулийн хэсэг магисрантууд багш нартайгаа хамтран энэ өдрийг Улаанбаатарын ноён оргил Цэцээ гүний овоонд гарч тэмдэглэлээ. Анхны бороо шаагин орсон энэ өдрийн хуртай өглөөнөөс Манзүширын хийдээс Цэцээ гүний орой уруу хүмүүсийн цуваа тасартгүй үргэлжилж байв.

Read more »

Алжаалаа тайлцгаана уу?

Монголчууд аа гэж…

Хамгийн бага хүн амтай хамгийн том газар нутагтай гэдэг боловч 4-хөн уулын дунд шамбааралдан суух.

Хамгийн баян орон гэгдэх боловч хоолны тосыг дуслаар авч, хонины цувдайг хорь хувааж идэх.

Хаадын үрс гэж цээжээ дэлдэх боловч харийн газарт боол нь болсоор.

Цаг тооны ухааныг зохиосон гэх боловч цагаан сараа хэзээ тэмдэглэхээ мэдэхгүй …

Эрүүгийн хуулиа гишгэлдэг байж ёс зүйн дүрмээр яадаг байна даа, цаас цаг хоёрын л гарз биз дээ, эрхэм гишүүд ээ!

Эрүүл агаар эм гэдэг үг зохиочихоод хамгийн бохир орчинд амьдрагчид.

Эрүүл мэндийн төлөө хэмээн хор уудаг. Дайнгүй боловч бие биенээ алсаар… дайсангүй боловч бие биеээ талсаар…

Жаргалтай болсон юм болов уу даа, орондоо дуулаад л… зовлонг зөгнөж байгаа юм ш дээ, ордондоо хэрэлдээд л…

Төлөвлөгөөтэй эдийн засгаа оршуулчихаад, замбараагүй зах зээлийг байгуулаад л…

Их юм бүтээж байна, ихэс доодосгүй амарцгаа, идэж ууж наргицгаа гээд долоо хоногоо 2 бүтэн сайн өдөртэй болгочихсон.

Монгол хүнд гэрийн буйр олдохгүй байхад гадны хүнд байшингийн суурь хуваарилаад л…

Дээгүүрээ 21 дүгээр зуун гэж хашгираад л… доогуураа хүй нэгдлээр амьдраад л…

Саарал ордны өнгө нь цайрах тусам мөнгө нь багасаад л…

Төрийнх нь төгрөг багасаж түшээдийнх нь доллар ихсээд л…

Дээдсүүд нь инээх гэхээр идсэн өөх нь гарчих гээд, доодсууд нь уурлах гэхээр хоосон цувдай нь цоорчих гээд л…

Хонгилийн үзүүрийн гэрлийг харах гэсээр байтал хараа муудаж, уулын оргилд гарах гэсээр байтал хөл муудах нь дээ…

Read more »

Шинэ ба хуучин он тоолол ба Ийсус Христос

"Ирээдүйн тухай роман"
Сэдэв: "Он тоолол, цаг хугацаа хэмжээ болон шашин"
Дэд сэдэв: "Христийн тоолол"
Эртээ урьдын цагт шинэ ба хуучин хоёр хүүтэй гариг дэлхий гэж байжээ. Учир нь цаг хугацаа ба гариг тоолол зөвхөн тэр дэлхий гэдэг гариг дээр байдаг юмсанжээ. Өөр бусад гариг эрхэс дээр чухам ямар он тоолол ямар учиртай мөч хоног байдаг тухай өнөөг хүртэл ямарч баттай мэдээ сэлт алга. Уг нь аль 1970-аад онд хөөргөсөн АНУ-ын "Вояж" "Пионер" зэрэг хөлгүүд харь гаригынхан хэрэв байдаг бол дэлхийн цаг тоололын тухай тэдэнд хүргэсэн л баймаар юм. Тэгээд тэд он солигдох мөчид огторгуйд сүүлт оддоор асар хэмжээтэй "Happy new year" гэж бичих байсан болов уу? За энэ шоглоом бүхнийг орхиод 2009 гэсэн он тооллыг тайлбарлах гэж оролдвол энэ нь Есүс Христийг мэндэлснээс хойш 2009 жил өнгөрчээ л гэсэн үг юм. Өөрөөр хэлвэл бид Христийн шашин шүтдэггүй мөртлөө тэдний бурханы хүүг мэндэлсний баярыг Орос ах нарыгаа дагаад тэмдэглэх болжээ. Гэхдээ түүхчид Ийсусыг эгнэхүү он тооллоос 4 жилийн өмнө төрсөн гэж үзэж маргалдах нь ч байдаг. За ямарч байсан нэг өдөр яг хэзээ хэдэн цагт онгон Мариягаас төрсөн нь тодорхой болох биз. Түрүүн орхисноо үргэлжлүүлвэл Орос ах нар Үнэн алдартан хэмээх зөвхөн славянь хэлтнүүд буюу зүүн болон зүүн өмнөд Европынхон шүтдэг урсгалтай, АНУ бол дийлэнхи нь Лютериан, Протестан гэхдээ Ерөнхийлөгчөөр нь энэ Обамаг хүртэл бараг л дан Католикууд сонгогддог байсан улс уг протестант урсгал нь эх газрын Ватикан болон Англи хоёрын эрх мэдлийн төлөөх тэмцлийн үр дүнд бараг л зохиомлоор бий шахуу урсгал, харин Лютериан нь /Харуудын эрх чөлөөний төлөө тэмцэгч Мартин Льютер Кинг биш шүү. Гэхдээ л харууд их шүтдэг нөгөө хаа хамаагүй сүм дотроо дуулдаг бүжиглэдэг гээд ойлгож болно./ АНУ Англиас тусгаарлахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн урсгал, гэхдээ импортлогч нь Франц /Эрх чөлөөний хөшөөг Францууд АНУ-д бэлэглэснийг дурьдвал зөв байх. Бас Англи Франц хоёр Америго Веспуччийн нээсэн тивийг булаацалдаад Англи нь ялсаныг бас үлдсэнийг нь Францаас худалдаж авсаныг дурьдвал зөв байх/ гээд л энэ олон Христийн урсгалуудыг тоолов ч барашгүй. Бүр цаашлах юм бол Эртний Христийн урсгалууд үүссэн даруйдаа Өмнөд Энэтхэгт суурьшсан нь одоо манайд бясалгалын урсгалуудаар дамжин орж ирээд буюу Бахай, Шри шри Шанкирай, Випъяшинай зэрэг болой. Эд өвөг дээдсээ танихаа больсон мунхаг үр ач нар мэт сари өмсөхөөрөө л энэтхэг болчихдог юм уу даа. ийсусын сургааль нь олон талаараа Сиддхарт Гаутам /Бурхан Будда/-ын сургаалийг санагдуулдагын адил Лалын Мухаммедийн сургааль олон талаараа Ийсусын сургаалийг санагдуулдаг. Бас Ийсус Христос зөвхөн ертөнцийн эзний хүү учраас цаазлуулаагүй, харин үймээн дэгдээгч гэж Понтий Платийд ойлгогдсон учраас тэр үеийн шийтгэлийн нэг л хэлбэр болох загалмай модонд хадуулсныг хэлвэл сүсэгтэн нар нь намайг зүхэх биз. Гэхдээ Понтий Пилат Ийсусийг Мөнхийн хаант улсын хаан гэж өөрийгөө нэрлэхээ больвол суллая гэж гуйсан нь Хуучин болон Шинэ гэрээн дээр адилхан тэмдэглэгдэн үлджээ. Бас тэр үеийн түүхийг уншвал Ром нь хэзээ ч хэнийг ч шашин шүтлэгийн талаар ялгаварлаг гадуурхдаггүй байсан бөгөөд Ромын эзэн хаан Тиберий хүртэл "Хэрэв бурхныг хэн нэг хүн доромжилвол яаж шийтгэхээ бурхан өөрөө мэдэг" гэж хэлдэг байсан нь цагаан дээр хараар үлджээ./үргэлжлэл бий/

Read more »

Бидний ажилд тустай

Мэдэхэд илүүдэхгүй
Эссэ бичих долоон санамж
1.Таны эссэг Олимпийн шүүгчид дүгнэхгүй
Эссэ бол гараагаа арван оноотой эхлээд, алдаа гаргах бүрт оноогоо хасуулдаг Олимпийн усан сэлэлт, эсвэл уран гимнастикийн үзүүлбэр биш.
Эссэг гартаа улаан үзэг барьсан харгис шүүгч бус, сэтгэл догдлуулсан мэдээллийг хүлээж буй багш профессор уншина. Энэ хүн эссэний тань сэдэвт бус, харин таны тухай сэтгэгдэлээ тархиндаа бичиж, дүгнэлт хийх бөгөөд бүр ихдээ “энэ залуу надад үнэхээр таалагдаж байна” хэмээн уулга алдана.
2.Танд нэг гоц санаа байх ёстой
Энэ нь эхний зөвлөгөөнөөс урган гарна. Эссэг уншигч хүн асуултын дагуу гол санааг хэр гаргасан эсэхийг мэдэхийн тулд маш хурдан уншдаг. Иймт та мянга түмэнтээ таарах /бөх барилдах нь намайг анхаарлаа төвлөрүүлэхэд сургасан, эмээгийн үхлээс болж сарнай үнэртдэг болсон, би бусдад тус хүргэхийг хүсдэг учраас эхлээд өөртөө туслана/ санааг давтсан л бол хэдий сайн цэгцтэй бичигдсэн ч олигтой үнэлгээ авахгүй л болов уу.
Үнэндээ, дэвшүүлсэн санаагаа хэт чамирхаж илэрхийлвэл тэр нь их нуршсан болдог.
3.Гол санаа тань өөриймсөг бөгөөд нүсэр биш байх ёстой
“Том сэдэв”-ээс аль болох зайлсхий. Ойрхи Дорнод дахь энх тайван, экологи, иргэний эрх ба хүний ерөнхий зан төрх гэх мэт илэрхий нүсэр гарчигаас гадна “ёс суртахуун”-аар жонхуудсан том санааны олон зуун жижиг хувилбаруудаас болгоомжлох хэрэгтэй. Өөрийн гэсэн, агуулга төгөлдөр, анхны санаагаа хадгалсан байвал санаа тань тод томруун болно. Ёс суртахууны асуудал хөндөн ярих гэж байгаа бол санаанд оромгүй, өвөрмөц бөгөөд өөртөө тохируулсан байдлаар бичих хэрэгтэй.
Амжилтгүй санаа: Намайг зусланд байхад нагац ах Харри маань үгүй болсныг эцэг, эх маань дуулгахад би тэрээр хичнээн энэрэнгүй, өгөөмөр хүн байсныг дурсан санасан.
Арай илүү хувилбар: Нагац ах Харриг нас барах үед эцэг, эх маань надад анх нас бие гүйцсэн хүн шиг хандсан юм. Тэгэхэд би зусланд амарч байсан ба тэд намайг оршуулганд явуулахаас амрах нь дээр биз гээд хоер долоо хоногийн дараа л сая тэрхүү гунигт мэдээг дуулгасан юм.
Сануулга: Зөв хувилбар бол, яриа нагац ах Харригийн тухай бус /тэр эссэний гол агуулга биш шүү дээ/, таны тухай өрнөх ёстой. Иймд та аль болох тодорхой хүрээнд өөрийн тухай өгүүлэн бичвэл зохино. Ийнхүү бичихдээ багшид чухам хэн болох, бие даасан болон өсөн дэвших тэмүүлэлтэй эсэхээ илэрхийлнэ. “Жинхэнэ” өгүүлэгдэхүүн нь нагац Харри ч биш, эцэг, эхтэйгээ маргасан тухайд ч биш, харин таны өсөн хөгжих хүсэл тэмүүлэл, чадвар дэвшлийн тухай юм.
4.Үлгэр-1: Сул чөлөөтэй бай, бүү тэвд
Багш профессорууд танд олонтаа зөвлөх боловч та ямарч дасгал, сургуулалтгүй бол ханын зураг зурах зураач эсвэл кинонд тоглох жүжигчин адил балмагдана. Ер нь зурах, жүжиглэх нь хүн бүр хийж чадах зүйл мэт боловч бэлтгэл, сургуулилтгүйгээр барахгүй ажил. Бичих ч бас үүнтэй мөн адил. Та өөртөө итгэлтэй болсон нөхцөлд л тайвширч чадах тул хэд хэдэн ноорог бичиж, мэдлэгтэй хүнээс зөвлөгөө авсаны дараа л сая сэтгэл өег болно гэсэн үг.
5.Үлгэр-2: Сул чөлөөтэй бай, бүү тэвд
Та өөрөө чухам хэн бэ? Бид өөрсдөө бие хүний хувьд олон төлөөлөл, хэсэг болдог. Тухайлбал, гэр бүлийн хувьд нэг, найз нөхдийн хувьд нэг, албан ёсны үйл явдалд нэг, мөн ганцаардсан үедээ бас нэг өөр бие хүн болдог. Найзуудтайгаа тэнэглэн тоглож байхад тань Polaroid-аар авхуулсан болон ахынхаа хурим дээр хамгийн аятайхан гарсан хоёр зургийн алийг нь багш илүүд үзэх бол. Та стратегийн шийдвэр гаргах хэрэгтэй. Та эдгээрийн аль нэг дүрийг сонгож, сайтар боловсруулан танилцуулах ёстой. Энэ бол амжилтад хүрэхэд хамгийн дөхөмтэй- Таныг хийж буй ажилдаа махаруу, онцгой хүн гэдгийг харуулах дүрийг сонгоно гэсэн үг юм.
6.Хайр дурлал бол хамгийн чухал нь биш ч, нэгэнт танд байгаа бол түүнийгээ гээж болохгүй
Ямар ч сэдвээр эвтэйхэн бичиж болох боловч, хамгийн их сэтгэгдэл төрүүлэхүйц сэдвийг сонго. Эргэлзээ бус хүсэл эрмэлзлэлийнхээ тухай бич. өсвөр насныхны зовинол, ичгүүргүй явдлууд багш хүнд тун залхмаар байдаг тул үүнээс зайлсхийх хэрэгтэй.
Та ямар нэг зүйлд сэтгэл татагддаг бол тэрхүү сэтгэл, итгэл үнэмшлээ тодорхой илэрхийлэн бич. Бага дүүдээ тэгтлээ хайртай биш бол яагаад гэдгээ мөн л хошигнол, сонирхолтой яриа, түүх, болсон явдал зэргээр тайлбарлан эссэн дээр өөрийн тухай аливаа чухал мэдээллийг хүргэж чадвал багшид үнэлэгдэх боломж тань төдийчинээ нэмэгдэнэ.
7.Эссэ бичигчдийн ховор хэрэглэх хоёр үр нөлөөтэй хийгээд чамирхуу хэрэгсэл
Харилцан яриа, ишлэл
Тааруухан хувилбар: Миний төгөлдөр хуурын багш, хатагтай Фон Крабб зөвхөн төгөлдөр хуур тоглохыг заагаад зогсохгүй амьдралд хэрэгтэй олон зөвлөгөөг хичээлээрээ өгсөн юм. Түүний англи хэл нэг их сайнгүй бөгөөд байгаа байдал нь хуучинсаг боловч би түүнийг үргэлж санах болно.
Илүү хувилбар: “Алекс, чамайг төгөлдөр хуурынхаа ард суун одоо л эхэлж байна гэж бодож байхад чинь бусад хүмүүсийн хувьд концерт аль эрт эхэлчихсэн байдаг. Тиймээс зөв сууж сур” гэж Фон Крабб хэлдэг. Тэр бүр анхныхаа өдөр л түүний араас өөр хоорондоо шивнэн “Хатагтай Фон Крабб бөмбөг” гэж дуудахгүй байхыг сануулж билээ. Гэвч бид яаж тэсэх вэ дээ. Бид шоолон ярилцдаг ч түүнийг хүндэтгэж бас эмээдэг байсан.
Сануулга: Эссэний бичилтэд хадагтай Фон Крабб гайхалтай байсан гэдгийг дагнан өгүүлбэл утга төгс болж үл чадна. Хоёр дахь бичилт түүний дутагдал биш, иш татсан зүйлээр илүү байгаа тул зохиогч буюу Алексын тухай ойлголт өгч, түүний талаар аятайхан сэтгэгдэл төрүүлж байна.
Уншигчийн сонирхолыг татна гэдэг бол эссэ бичигчийн бараг хамгийн гол зорилго, нууц түлхүүр нь юм. Танд илүү хувилбар хэмээх гарын авлагын адил бичих нь амаргүй. Үүнийг их сургуулийн профессорууд ч тэр бүр чаддаггүй. Гагцхүү ингэж бичихийг хичээж, эссэндээ гол дүрийн үгийг олж иш татвал өөрт тань тустай.
Жишээ: Эдгээр өгүүлбэрийн аль нь илүү вэ?
А. Би тэн хагаст нь дархан цаазтай, нөгөө хэсэгт нь томоохон эдлэн газар бүхий байшингуудтай том хотын захын нэгэн дүүрэгт суудаг.
Б. Би Бостноос 15 бээрийн зайтай орших Массачусетс муж улсын байгалийн үзэсгэлэнт дархан цаазат, хагас хэсэг нь хувийн эзэмшилд хамаарах эдэлбэр газар бүхий Линколны эдлэнд амьдардаг.
Сануулга: Хоёр өгүүлбэрийн Б нь арай илүү байна. Учир нь уншигчид хотын нэрийг сонирхох нь гарцаагүй. Америкийн агуу туужийн муу хувилбарт гардагийн адил “Миний аав том хотын том пүүст ажилдаг” гэж бүү бич. Үүнийхээ оронд Миний аав Вашингтон дахь “Арнолд ба Портер” хэмээх хуулийн том фирмд ажилладаг гэх нь дээр.
Мэдээж аливааг хэт дэлгэрүүлэн бичихэд аюул бий. “Хуулийн том фирм” гэдгийг “340 гишүүнтэй, 12 хотод салбартай /та хотуудыг нь нэрлэж болно/ хуулийн фирм” гэж болно л доо. Гэхдээ ийм хэт дэлгэрэнгүй мэдээллийг эссэнд оруулах нь тун ховор юм.
Кембрижийн Их Сургуулийн эссэн үйлчилгээний албаны заавраас/
Эссенээс юу олж мэдэхийг хүсдэг вэ
Эссенээс таныг хувь хүний чинь хувьд олж харахыг хичээдэг. Мэдээж хичээл сурлагын байдал, ажлын туршлага, олсон амжилт чинь чухал. Гэхдээ эдгээрийг CV, Application Letter болон дүнгийн чинь хуулбараас харчихна. Харин эссенээс та хэн бэ, та юунд зорьдог, тэмүүлдэг, ямар үзэл бодолтой вэ гэх зэргийг олж харах гэдэг. Иймээс та өөрийгөө ямар өнцгөөс нь харуулах вэ гэдгээ маш сайн бодож, төлөвлөх хэрэгтэй. Эссег тань уншаад таны бусад материалыг харах сонирхол төрөх ёстой. Тэд таны эссег уншаад энэ сургуульд суралцахад тохиромжтой оюутан мөн үү гэдгийг тогтоохыг оролдоно.
Хэрэв эссенд өөрийнхөө давуу талыг бичээрэй гэсэн байвал өөрийгөө хариуцлагатай, ажилсаг, хөдөлмөрч, ухаантай зэргээр бичээд огт хэрэггүй. Мэдээж өөрийгөө хариуцлагагүй, залхуу, юм ойлгодоггүй гэж бичих хүн байхгүй. Харин үүний оронд та чөлөөт цагаараа асрамжийн газрын хүүхдүүдэд англи хэлний хичээл заадаг гэж бичсэн нь дээр. Мөн шалгаруулалтын комиссынхонд зүгээр л онц сурлагатан хэрэггүй, харин төрөл бүрийн салбарыг сонирхдог, нийгмийн идэвхтэй хүн чухал байдаг. Иймд та зуны улиралд одон орон судлалын нийгэмлэгт ажилладаг гэх мэтээр бичвэл уншиж байгаа хүндээ илүү сонирхолтой байж чадна.
Хэмжээ
Хамгийн гол анхаарах зүйл бол хэмжээ. Та заасан үгийн тооноос хэтрүүлж огт болохгүй. Энэ нь таныг аливааг задлан шинжлээд эргүүлэн дүгнэж, санаагаа товч тодорхой илэрхийлж чадаж байна уу гэдгийг чинь шалгаж байгаа хэрэг.
Эссе бол таны сургуульд илгээж байгаа материалууд дотроос хянаж, хүссэнээрээ хийж болох цорын ганц зүйл гэдгийг ойлгоорой.
Шалгаруулалт
Олон мянган захиаг шалгалтын комиссынхон хэрхэн, ямар үзүүлэлтээр шалгаруулдаг вэ. Энэ талаар шилдэг сургуулиудын шалгалтын комисст багтдаг туршлагатай хүмүүсээс авсан судалгааг товчлон танилцуулья.
Тэд эссенээс юуг олж мэдэхийг хүсдэг вэ?
Сурах чадвар: хөдөлмөрч чанар, сэтгэн бодох, задлан шинжлэх, дүгнэлт хийх чадвар
Хувийн чанар: өөртөө итгэлтэй, үнэнч, зорилготой, манлайлагч байх, бусдыг араасаа дагуулах, өөрөө өөрийгөө хурцлах чадвар
Мэргэжлийн ур чадвар: өөрийн сонгосон салбартаа амжилт гаргахад нөлөөлөх туршлагуудыг хуримтлуулсан уу, бусадтай харилцах, бусдыг удирдах чадваруудад суралцсан уу зэргийг таны эссенээс олж мэдэхийг хичээдэг. Мөн дараах 3 асуултанд хариулт олохын тулд тэд таны эссег уншдаг.
Та энэ сургуульд элсвэл амжилттай суралцаж чадах эсэх
Та анги, хамт олондоо шинэлэг байдлыг бий болгож чадах эсэх
Та бусад өргөдөл өгөгчдөөс хэр зэрэг давуу талтай, онцлогтой байна.
Ингээд таны эссэг уншиж дуусахад Та бол энэ сургуульд сурахаар заяагдсан, үнэхээр тохирсон хүн яах аргагүй мөн гэдгээ нотолж чадсан байх ёстой юм.
Эссег хэн уншдаг вэ?
Шалгаруулалтын комисс гэж байх бөгөөд тэдгээр хүмүүс жил бүрийн шалгаруулалтыг хийдэг, маш туршлагатай хүмүүс байдаг. Тэд ямар хүмүүсийг сургуульдаа оруулах дуртай байдгийн талаар баримжаа мэдээлэлтэй болохын тулд та сургуулийн веб хаягаар ороод FAQ буюу хамгийн түгээмэл тавигддаг асуулт болон түүнд өгсөн хариултуудыг уншсан байхад зүгээр.

Яаж шалгаруулдаг вэ?
Ер нь бүхий л сургуулийн сонгон шалгаруулалтын үе шат нь адил гэхэд болно. Эхний ээлжинд 1-2 мэргэжилтэн бүх материалыг уншина. Ямар ч байсан таны материал хугацаандаа очсон л бол уншигдалгүйгээр хогийн саванд орно гэж байхгүй. Мөн TOEFL, GRE, GMAT зэрэг шалгалтанд минимум оноог нь авсан байвал шүү дээ. Тэд нэг эссег уншихад 10-40 минут зарцуулдаг. Комисс өдөрт дунджаар 100 орчим эссе уншдаг гэсэн тооцоо бий. Тиймээс тэд эссений эхний хэдхэн мөрөөс л тухайн эссег сонирхолгүй, сонирхолтой зэргээр тархиндаа ялгачихдаг. Ингээд таны материал авах, татгалзах, тодорхойгүй гэсэн гурван хайрцагны нэгэнд орно. Хэрэв таны материал тодорхойгүй гэсэн ангилалд орвол дараагийн хүн уншина. Хэрэв тэр дахиад л тодорхойгүй гэвэл сургуульд элсэх таны магадлал буураад л байх болно. Хэрэв элсүүлэхээр бол таны материалыг деканд өгөх бөгөөд декан зөвшөөрвөл та тус сургуулийн оюутан боллоо гэсэн үг. Тэгэхээр та энэхүү тодорхойгүй гэсэн ангилалд орохгүйн тулд аль болох гайхалтай сайн, ер бусын онцлог, бусдаас эрс ялгарахуйц эссе бичихээс өөр аргагүй юм.

Анхаарах зүйлс
Та чухам юу илэрхийлэх гээд байгаагаа тодорхой бичих ёстой. Та бол энэ сургуульд заавал сурах ёстой хүмүүсийн нэг гэдгээ та 2-3 үндэслэлээр нотлох хэрэгтэй.
Санаагаа ойлгомжтой илэрхийл. Таны эссе тодорхой, логиктой, сонирхолтой байх ёстой. Түүнээс биш энэ бол эрдмийн ажлын судалгаа, өөрийгөө магтсан зохион бичлэг биш. Хөгжилтэй, сонирхолтой. Оновчтой хошигнож чадсан хүмүүс бусдад дандаа таалагддаг.
Сайн эссе бичихийн тулд:
1. Ямар хэсгүүд дээр төвлөрөхөө тодорхойл
2. Дарааллаа гарга
3. Амьдралд тохиолдсон болсон явдлуудаасаа дурьдаж болно
4. Танд энэ чиглэлээр сурахын юу нь сонирхолтой байгаа, юу сурахыг хүсч байгаа гэдгээ илэрхийл
5. Эссены эхлэл ердийн “саарал” биш, харин богино түүх, ишлэл үг, асуулт, дүрслэлээс эхэлж болно
6.Эссены төгсгөл нь гол хэсгүүдээ тодотгосон байх ёстой
7. Бичиж дууссан эссэгээ хамгийн багадаа гурван удаа унших хэрэгтэй
8. Өөр хэн нэг хүнд өгч уншуулаад санал, анх буусан сэтгэгдлийг нь сонсох
9. Өөрөө өөртөө чангаар унших хэрэгтэй
Муу эссе бичихийн тулд:
- Би 19** онд төрсөн, Намайг тэр гэдэг… гэх мэтээр эхлэ
- Эссены оронд товч намтраа бич
- Сонирхолтой, хөгжилтэй биш харин инээдэмтэй юм бич
- Уран яруу, уянгын халилтай үгээр бөмбөгд
- Компьютерийн зөв бичгийн дүрэм шалгагчид 100% найд
- Нийтлэг, ерөнхий, мэдээжийн зүйл бич
- Яагаад дунд сурсан, ажлаа олон дахин сольсон зэрэг дутагдлуудаа хаацайлан, тайлбар бич
- Худал зүйл санаанаасаа зохион, өөрийгөө илт дөвийлгөн бич.

Мэдээж энэ төгсгөлийн хэсэг бяцхан хошигнол байлаа. Та бүхэнд амжилт хүсье.

Read more »

Read more »

Read more »